Beeld: Jasmijn Fotografeert
Waarom bestaat de Sem?
De Sem is niet uit de lucht komen vallen. De regeling is een initiatief van zeven primaire melkveeorganisaties: Agractie, DDB, NMV, LTO Melkveehouderij, NAJK, De Natuurweide en Netwerk GRONDig. Ze zochten een praktische uitweg voor melkveehouders die vastlopen door de druk op de mestmarkt, zeker nu de derogatie per 2026 is vervallen en melkveehouders nog maar maximaal 170 kg stikstof uit dierlijke mest per hectare mogen gebruiken.
De regeling heeft drie doelen:
- Vermindering van ammoniak- en broeikasgasemissies
- Verlichting van de mestmarkt
- Individueel handelingsperspectief voor boeren die vastlopen
De Sem moet voorkomen dat melkveehouders noodgedwongen stoppen of zich uit wanhoop aanmelden voor hardere opkoopregelingen.
Voor wie is de Sem bedoeld?
De regeling is vrijwillig en niet voor iedereen even interessant. Maar voor een aantal specifieke situaties kan het wel een logische stap zijn:
- Je moet vrijwillig of op basis van regelgeving extensiveren
- Je oriënteert je op omschakeling naar biologische of natuurinclusieve landbouw
- Je bedrijf zit in de afbouwfase, maar je bent er nog niet klaar mee
- Je wil tijdelijk minder vee houden door vergunningen, grondpositie of investeringsplannen
- Je bent een oudere boer zonder directe opvolger en wil ruimte creëren
De regeling richt zich specifiek op melkveehouders die willen blijven melken, maar financieel klem zitten.
Wat levert deelname op?
De Sem bestaat uit twee vergoedingscomponenten en een bancaire regeling.
Inkomenscompensatie: € 1.606 per koe per jaar
Voor elke melkkoe die je vermindert, ontvang je jaarlijks € 1.606. Dit bedrag dekt de gederfde melkopbrengsten en transactiekosten. De vergoeding wordt drie jaar lang uitbetaald in jaarlijkse voorschotten, waarbij het laatste deel volgt na definitieve vaststelling.
Fosfaatrechtvergoeding: € 110 per recht
Naast de jaarlijkse vergoeding ontvang je een eenmalige compensatie van € 110 per fosfaatrecht dat wordt doorgehaald. Belangrijk: bij de Sem worden 100% van de bijbehorende rechten vergoed. Bij verkoop via een marktpartij kun je normaal gesproken maar 70% van je rechten verkopen.
De totale vergoeding bij een gemiddelde melkproductie komt uit op € 9.757 per melkkoe over de volledige looptijd.
Rentekorting via banken tot 5 jaar
Deelnemers komen gedurende 5 jaar in aanmerking voor gunstigere financierings- en investeringsmogelijkheden bij banken. De precieze invulling wordt door de banken zelf uitgewerkt.
Let op: er geldt een maximumsubsidie van € 400.000 per bedrijf. Wie meer dan 20% van zijn veestapel vermindert, krijgt daarvoor geen extra vergoeding.
De spelregels
Deelname aan de Sem is gebonden aan duidelijke voorwaarden gedurende drie jaar:
- Je houdt 10 tot 20% minder melkkoeien dan het referentieaantal (in principe het gemiddelde van 2025)
- Je graslandareaal mag niet afnemen
- Het aantal andere graasdieren (jongvee, schapen, geiten, paarden) mag niet toenemen
- De fosfaatrechten moeten binnen vier weken na subsidieverlening worden doorgehaald
- Deelname aan de Regeling Samenwerking in veenweide- of Natura 2000-overgangsgebieden sluit deelname aan de Sem uit
RVO toetst jaarlijks of je aan alle voorwaarden voldoet. Uiterlijk acht weken na inschrijving weet je of je deelneemt.
Het referentiejaar: let op dit detail
Als referentie geldt in principe het gemiddeld aantal melk- en kalfkoeien in 2025. Maar is het aantal koeien op 1 april 2026 lager dan dat jaargemiddelde, dan geldt dat lagere aantal als referentie. Dit kan direct effect hebben op de hoogte van je vergoeding. Controleer dit goed voordat je inschrijft.
De keerzijde: fosfaatrechten die je niet terugkrijgt
Dit is het onderdeel van de Sem dat de meeste impact heeft op de lange termijn en dat in de praktijk het zwaarst weegt.
De fosfaatrechten die je inlevert worden definitief doorgehaald. Ze verdwijnen van de markt, worden niet doorverkocht en komen nooit meer terug. De overheid betaalt je daar € 110 per recht voor. Maar wie na drie jaar wil terugschalen naar het oorspronkelijke koppel, moet nieuwe rechten kopen of leasen tegen de dan geldende marktprijs.
En die marktprijs is nu al een veelvoud van € 110.
Wat dat in de praktijk betekent:
- Je levert laag in en als je wil terugkopen, doe je dat waarschijnlijk hoog
- De Sem haalt rechten van de markt. Als veel boeren meedoen, stijgt de prijs van de resterende rechten. Wie later wil opschalen, betaalt mede door het effect van de Sem zelf meer
- Je mag tijdens de looptijd wel alvast rechten aankopen om je voor te bereiden op een terugkeer, maar je mag ze gedurende de drie jaar nog niet benutten
- Bij een stijgende melkprijs of veranderende regelgeving kun je niet zomaar terugkeren naar je oude bedrijfsomvang zonder forse investering
Dat asymmetrische risico, laag inleveren en hoog terugkopen, dragen boeren volledig zelf. De regeling biedt daar geen vangnet voor.
De Sem is geen tijdelijk experiment. Wie meedoet, neemt een beslissing die de structuur van zijn bedrijf voor de lange termijn beïnvloedt. Dat vraagt om een grondige berekening, niet alleen van de vergoeding, maar ook van wat het kost als je ooit wil terugschalen.
Wat betekent dit voor je NB-vergunning?
Een punt dat veel vragen oproept: de Sem heeft geen gevolgen voor je Natura 2000-vergunning. Omdat de bedrijfsvoering niet structureel en definitief wijzigt, hoef je de vergunning niet aan te passen. Na afloop van de drie jaar kun je in principe gewoon terugkeren naar het oorspronkelijke koppel, fosfaatrechtensituatie daargelaten.
De Sem in de bredere context
De Sem staat niet op zichzelf. De primaire melkveeorganisaties zetten de regeling in als onderdeel van een breder pakket, naast:
- Het Voerspoor (Convenant Verlagen ruw eiwit in rantsoenen melkveebedrijven)
- Een protocol voor gasvormige stikstofverliezen uit dierlijke mest (verwacht zomer 2026)
- Inzet op RENURE, terugwinning van stikstof uit mest als kunstmestvervanger
- Hogere mestafzet naar het buitenland
Samen moeten deze maatregelen de druk op de mestmarkt structureel verlichten.
Hoeveel koeien gaat het om?
De Sem is in potentie beschikbaar voor circa 64.000 melkkoeien. Op een totaal van ongeveer 1,6 miljoen melkkoeien in Nederland is dat een reductie van zo'n 4% van de melkveestapel. Minister Van Essen verwacht eind 2026 meer te kunnen delen over het daadwerkelijke aantal deelnemers en de milieuopbrengst.
Praktisch: aanmelden en meer weten
- Openingsdatum: 1 juni 2026 om 09:00 uur
- Sluitingsdatum: 29 juli 2026 om 17:00 uur
- Uitvoerder: RVO.nl
- Rekentool: beschikbaar via RVO.nl vanaf publicatie in de Staatscourant
- Online vragenuurtjes: worden georganiseerd door RVO
Wil je weten of de Sem financieel aantrekkelijk is voor jouw bedrijf? Gebruik de rekentool van RVO en bespreek de uitkomst met je accountant. Ook de fiscale gevolgen van de vergoedingen verdienen aandacht. De beslissing om mee te doen is vrijwillig, maar niet vrijblijvend.
